Relacja ze zjazdów szkoleniowych w ramach projektu "Drzwi do kultury. Audiodeskrypcja szansą na zwiększenie dostępu osób niewidomych i słabowidzących do sztuk wizualnych".

Projekt został dofinansowany z Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich. Fundacja Prawo i Partnerstwo realizuje go w partnerstwie z Fundacją Audiodeskrypcja.

Szkolenie objęło 4 dwudniowe zjazdy szkoleniowe, w terminach: 24 i 25 września, 8 i 9 października, 22 i 23 października oraz 5 i 6 listopada 2009 r. Odbyło się w Hotelu Zejer w Barszczewie koło Białegostoku.

Warsztaty powadzili trenerzy audiodeskrypcji:

- Barbara Szymańska - Wiceprezes Zarządu Fundacji Audiodeskrypcja

- Tomasz Strzemiński - Prezes Zarządu Fundacji Audiodeskrypcja.

W szkoleniu brało udział czternastu pracowników instytucji kultury i sztuki z terenu województwa podlaskiego.

W trakcie pierwszego zjazdu omówione zostały następujące tematy: klasyfikacja wad wzroku, definicja osoby niewidomej, techniki funkcjonowania osób niewidomych i słabowidzących, multisensoryczne możliwości udostępniania kultury i sztuki. Uczestnicy szkolenia dowiedzieli się jak tworzy się przewodniki audio z audiodeskrypcją, na czym polega udostępnianie obrazu za pomocą tyflografiki, jakie są alternatywne sposoby udostępniania dzieł do poznawania dotykowego, a także jakie są sposoby tworzenia alternatywnych form treści czarnodrukowych. Duże zainteresowanie wzbudziła prezentacja udźwiękowionego sprzętu komputerowego oraz przeprowadzony za jego pomocą audyt internetowych stron instytucji, które reprezentowane były przez uczestników szkolenia.

Aby lepiej zrozumieć potrzeby i oczekiwania osób niewidomych – uczestnicy szkolenia dowiedzieli się jak można pomóc osobie niewidomej w różnych sytuacjach, jak prawidłowo wskazywać kierunki, czy też orientować w przestrzeni. Podczas ćwiczeń z użyciem gogli zasłaniających oczy każdy z uczestników mógł doświadczyć samodzielnego poruszania się.

Podczas drugiego zjazdu szkoleniowego warsztaty rozpoczęły się lekcją brajla. Dzięki brajlowskim pomocom dydaktycznym uczestnicy mogli poznać brajla w praktyce. Tabliczka brajlowska i rysik dał każdemu uczestnikowi możliwość sprawdzenia swych umiejętności pisania brajlem. Na przykładach tyflografiki, czyli wypukłej grafiki dostosowanej do możliwości poznawczych osoby niewidomej, uczestnicy zapoznali się ze sposobami redagowania i odczytywania wypukłych obrazów. 

Kolejnym tematem warsztatów była audiodeskrypcja, dzięki której poprzez precyzyjne i zwięzłe opisy werbalne przekazuje się treść wizualną. Uczestnicy warsztatów poznali możliwości zastosowania audiodeskrypcji oraz wykorzystania jej do opisu dzieł plastycznych, scenicznych, filmowych. Zapoznali się też z podstawowymi zasadami obowiązującymi przy prawidłowym tworzeniu audiodeskrypcji w zależności od rodzaju opisywanego dzieła. Dowiedzieli się również na czym polega różnica między audiodeskrypcją, a informacją o eksponacie w galerii czy muzeum. Ważnym elementem warsztatów były ćwiczenia, podczas których uczestnicy poznawali znaczenie i zastosowanie każdej z zasad audiodeskrypcji.
Ćwiczenia tworzenia audiodeskrypcji do obrazu i rzeźby pozwoliły zweryfikować dotychczasową wiedzę na temat opisywania dzieła i dostrzec obrazowy charakter opisów w audiodeskrypcji.

Podczas trzeciego zjazdu szkoleniowego warsztaty w większości poświęcone były praktycznym aspektom audiodeskrypcji, dotyczącym zarówno jej tworzenia, jak i prezentowania. Warsztaty rozpoczęły się ćwiczeniami emisji głosu na podstawie utworu literackiego. Uczestnicy uczyli się jak budować nastrój dzięki różnicowaniu tempa i siły głosu, jak wykorzystywać możliwości ludzkiego głosu zarówno do wzbogacenia jak i prawidłowego odczytywania opisów w zależności od charakteru prezentowanego dzieła.
Następnym krokiem było stworzenie audiodeskrypcji ilustracji utworu poetyckiego.

Drugiego dnia szkolenia uczestnicy tworzyli audiodeskrypcję do eksponatu ze zbiorów muzeum przyrody, poznali zasady audiodeskrypcji obrazu filmowego. Warsztaty zakończyły ćwiczenia tworzenia audiodeskrypcji na podstawie wybranego fragmentu filmu.

W trakcie czwartego zjazdu szkoleniowego kontynuowane były ćwiczenia z zakresu tworzenia audiodeskrypcji obrazu filmowego. Uczestnicy opracowywali audiodeskrypcję kolejnego fragmentu filmu pt. „Zmruż oczy” Andrzeja Jakimowskiego.  Następnie pod kierunkiem trenerów uczyli się jak prawidłowo odczytywać audiodeskrypcję: jak dopasowywać tempo czytania do długości poszczególnych ujęć i sekwencji filmowych, jak harmonizować czytany tekst z istotnymi dla zrozumienia filmu efektami dźwiękowymi i ścieżką dialogową.

Kolejny, ostatni dzień szkolenia poświęcony był zasadom i ćwiczeniom tworzenia audiodeskrypcji do utworów scenicznych. W trakcie zajęć uczestnicy opracowywali audiodeskrypcję do fragmentu spektaklu pt. "...etcetera..." Teatru K3, w którym aktorki swe role przekazują lalkom, rozpoczynając mistrzowską animację. To, co na początku wydawało się niemożliwe, w trakcie warsztatów okazało się jak najbardziej wykonalne. Podczas ćwiczeń stworzona została audiodeskrypcja do fragmentu przedstawienia, które przede wszystkim jest oparte na plastyczności, umownej scenografii oraz na niosącej właściwy klimat muzyce Bogdana Szczepańskiego.

W ostatniej części warsztatów uczestnikom zostały przedstawione możliwe rozwiązania technologiczne i sprzętowe, które mogą być wykorzystywane przez placówki kultury w celu udostępnienia dóbr kultury i sztuki osobom niewidomym i niedowidzącym. Uczestnicy poznali też konkretne przykłady takich rozwiązań wprowadzone przez wybrane instytucje kultury na świecie, m.in. National Theatre (Wielka Brytania), British Museum (Wielka Brytania) czy Sydney Opera House (Australia).

Wszyscy uczestnicy szkolenia otrzymali świadectwa ukończenia warsztatów zrealizowanych w ramach projektu „Drzwi do kultury…”